Monarchia despotyczna nazywana jest również despotyzmem. Ten polityczny ustrój charakteryzował się tym, iż jedna osoba dzierżyła w swoich rękach całą władzę w państwie. Zdobyła ją metodami legalnymi, aczkolwiek sama żadnym przepisom prawnym nie podlegała. Jej przywileje były nieograniczone, była wodzem wojskowym i sędzią najwyższym. Siebie nazywała królem albo cesarzem. Aby władzę utrzymać, nie uciekała się od najbardziej drastycznych metod, wobec pretendujących do niej ludzi władca był bezwzględny. Monarchia despotyczna dziedziczona była w linii męskiej. Panowało przekonanie, iż król został namaszczony przez bóstwa – co więcej, że był ich synem lub w ogóle jest bogiem. Charakterystyczną cechą krajów, w których taki ustrój panował, była ściśle określona hierarchia społeczna, w której niezwykle istotną rolę odgrywali kapłani. Nie wszyscy posiadali także dostęp do takich dóbr jak między innymi edukacja – jedynie ludzie zamożni i wpływowi. Przykładem monarchii despotycznej jest starożytny Egipt.